Sinds augustus zet Anthropic een onzichtbaar watermerk in de tekst van nieuwe Claude-modellen.
Een offerte of rapport dat Claude schreef, draagt er dus waarschijnlijk een. Zien kun je het niet.
Controleren ook niet. Alleen goedgekeurde organisaties krijgen toegang tot de detector van Anthropic.
In Nederland wordt er gemiddeld zo'n 90.000 keer per maand gezocht op "ai detector". Een AI-detector van internet ziet dat watermerk niet. Hij raadt op stijl.
Op 5 oktober kondigde OpenAI een eigen watermerk aan voor ChatGPT in de EU. Voor wie AI-tekst wil herkennen, verandert dat minder dan je denkt.
Wat een AI-detector doet en waarom hij zich vergist
Een AI-detector heeft geen sleutel en geen bron. Hij kijkt alleen naar de tekst: hoe voorspelbaar de woorden zijn en hoe gelijkmatig de zinnen lopen.
Daar zit het probleem. Wie eenvoudig, formeel of in een tweede taal schrijft, schrijft ook voorspelbaar. De detector ziet dan AI.
Een ChatGPT-detector werkt op precies dezelfde manier. De naam belooft meer dan de tool kan. Ook die kent de woordkeuze van ChatGPT niet.
OpenAI bracht in januari 2023 een eigen detector uit. Hij herkende 26 procent van de AI-tekst en zag 9 procent van de mensentekst aan voor AI.
In juli 2023 haalde OpenAI hem offline, wegens de lage nauwkeurigheid. De maker van de tekst kon zijn eigen tekst niet betrouwbaar herkennen.
Onderzoekers van Stanford legden in 2023 zeven detectors essays van niet-moedertaalsprekers voor. Gemiddeld 61 procent werd onterecht als AI aangemerkt.
Vanderbilt University zette de AI-detectie van Turnitin daarom uit. Bij 1 procent vals-positief en 75.000 ingeleverde stukken zijn dat er zo'n 750 onterecht.
Nieuwere detectors doen het in recent onderzoek beter op lange Engelse teksten.
Op korte of Nederlandse tekst blijven ze zwak. Als bewijs is een detectorscore nergens geschikt voor.
De Rijksuniversiteit Groningen is er duidelijk over.
Scores van AI-detectietools gelden daar niet als bewijs voor fraude. Kennisnet noemt de tools heel onbetrouwbaar.
In een bedrijf is een vergissing duurder dan in een klaslokaal.
Wie een medewerker of leverancier onterecht beschuldigt, krijgt dat vertrouwen niet makkelijk terug.
Mijn eigen schrijfregels verbieden de gedachtestreep. Een script zoekt ze op voordat een tekst online gaat. Veel lezers zien juist dat teken als AI-signaal.
Zo'n regel verandert de stijl en niet de herkomst. AI-detectie op stijl meet dus vooral hoe iemand schrijft. Niet wie er schreef.
Wat een AI-watermerk is
Een watermerk werkt anders. Het taalmodel kiest net iets vaker woorden uit een geheime selectie. Voor de lezer verandert er niets aan de tekst.
Wie de sleutel heeft, telt die woorden en ziet een patroon dat bij toeval niet ontstaat. Er staat geen label in de tekst en ook geen verborgen teken.
Drie grote aanbieders doen dit nu:
- Anthropic zet sinds augustus een watermerk in de tekst van nieuwe Claude-modellen, wereldwijd. Oudere modellen volgen in de komende maanden. In de chat, in de API en in de tools voor ontwikkelaars. Een manier om het uit te zetten noemt Anthropic niet.
- OpenAI zet het vanaf oktober in ChatGPT en Codex in de EU, verspreid over enkele weken. In de API staat het standaard uit. Een klant kan het daar zelf aanzetten, ook buiten Europa.
- Google maakte zijn methode, SynthID Text, in oktober 2024 open source. De Gemini-app gebruikt hem ook.
Hoe goed werkt dat? OpenAI noemt zelf cijfers. Bij een tekst van 400 tokens over psychologie vindt het de markering in ongeveer 95 procent van de gevallen.
Bij wiskunde is dat zo'n 60 procent. Een som laat het model weinig woordkeuze. Er is dan weinig ruimte voor een patroon.
Bewerken haalt het merk weg. Vervang je 10 procent van de woorden door synoniemen, dan zakt de herkenning van 92 naar 66 procent.
Bij een kwart vervangen woorden vindt OpenAI het merk nog in 17 procent van de teksten. Wie het merk kwijt wil, heeft er dus weinig moeite voor nodig.
Wie het watermerk kan lezen
Hier zit de grens voor een gewoon bedrijf. De detectors van OpenAI en Anthropic zijn alleen open voor goedgekeurde organisaties.
Bij Anthropic gaat het om toezichthouders, opsporing, media, factcheckers, onderzoekers en het onderwijs. OpenAI begint met onderzoekers.
Jij kunt het merk in een tekst dus niet controleren. Je klant meestal ook niet. Een journalist of een toezichthouder kan die toegang wel krijgen.
Wat het merk zegt, is ook beperkt. Volgens Anthropic is een gevonden merk een signaal dat Claude de tekst verwerkte. Een sluitend bewijs is het niet.
Het merk maakt geen onderscheid tussen een tekst die Claude schreef en een tekst die Claude zwaar bewerkte.
Wie zijn eigen tekst laat herschrijven, krijgt het merk dus ook.
Andersom bewijst een ontbrekend merk niets. Een ander model, een ouder model of een herschreven tekst geeft geen merk. Een mens schreef hem daarom nog niet.
Moet je AI-tekst labelen? Wat de AI Act vraagt
Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de AI Act, over transparantie. Het legt de zwaarste plicht bij de aanbieder, niet bij jou.
Lid 2 vraagt aanbieders zoals OpenAI, Anthropic en Google om AI-tekst machineleesbaar te markeren. Dat is precies wat die watermerken doen.
Voor systemen die al vóór 2 augustus op de markt waren, schoof die plicht op naar 2 december 2026. Dat regelde de Europese Omnibus van juli.
Lid 4 gaat over jou als gebruiker. Het geldt voor deepfakes en voor tekst die je publiceert om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang.
Voor tekst vervalt die plicht als een mens hem inhoudelijk controleert en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
Voor deepfakes geldt die uitzondering niet.
Voor de meeste MKB-bedrijven betekent dat:
- Klantmail en offerte: geen labelplicht uit de AI Act.
- Blog of nieuwsbericht: alleen een plicht bij zaken van algemeen belang zonder menselijke redactie. De uitzondering geldt als iemand het inhoudelijk controleert en de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
- Chatbot op je website: dat valt onder een ander lid. Mensen moeten weten dat ze met een AI praten.
Wat er verder in de AI Act op 2 augustus begon, lees je in wat de AI Act op 2 augustus verandert.
Wat ik een MKB-bedrijf aanraad
Een detector beschermt je niet en een watermerk kun je niet lezen. Wat overblijft, zijn afspraken die je zelf in de hand hebt.
- Gebruik een detectorscore nooit als bewijs. Niet bij een sollicitatiebrief, niet bij een leverancier en niet bij een medewerker. Hooguit als aanleiding voor een gesprek.
- Leg vast wie naleest. Spreek voor alles wat je publiceert af wie de tekst controleert en wie ervoor tekent. Dan weet je ook dat de uitzondering van lid 4 voor je geldt.
- Kijk in je contracten. Verbiedt een klant AI in zijn opdracht, dan kan een watermerk dat later laten zien. Ook als de AI alleen herschreef.
- Maak het een afspraak met je team. Een klanttekst door ChatGPT halen is een keuze. Leg in je AI-beleid vast wanneer dat mag en met welke tool.
Hoe zo'n afspraak eruitziet op één A4, laat ik zien in AI-beleid voor je bedrijf.
📖 Lees ook: AI Act augustus 2026: de checklist voor het MKB: wat je vóór en na 2 augustus moest regelen
Veelgestelde vragen
Waar je begint
Wat artikel 50 en de rest van de AI Act voor jouw bedrijf betekenen, zoek ik graag met je uit. Kijk op mijn pagina over de AI Act wat ik daarin doe.