Vandaag is Bevrijdingsdag. Het feest van de meest fundamentele vrijheid die we kennen.
Op deze dag denk ik aan een veel kleinere, maar voor mijn vakgebied steeds urgentere, vorm van vrijheid: niet vastzitten aan één AI-leverancier. Dat klinkt technisch. Het is in werkelijkheid een ondernemerskwestie.
In april 2026 zagen we wat er gebeurt als je dat niet regelt. Anthropic veranderde van het ene op het andere moment het beleid voor third-party OAuth-tokens. Tools die op die tokens leunden, onder andere OpenClaw met meer dan 340.000 sterren op GitHub, werkten niet meer. Iedereen die zijn productiviteit op zo'n tool had gebouwd, had ineens een probleem.
Dit is geen verhaal over Anthropic, of over een specifieke tool. Dit gaat over architectuur. En over de vraag: wat als jouw AI-leverancier morgen iets verandert dat jouw bedrijf raakt?
De stille AVG-versie van vendor lock-in
In het MKB hebben we het altijd gehad over leveranciersafhankelijkheid. Eén boekhoudpakket. Eén CRM. Eén hostingpartij. We weten dat het risico's heeft. We accepteren ze omdat de kosten van switchen meestal te hoog zijn.
Met AI is het verhaal anders. Niet omdat de risico's anders zijn, maar omdat ze sneller materialiseren.
Drie scenario's die ik in mijn praktijk al heb zien gebeuren:
-
Een leverancier verandert zijn prijsmodel. Wat 49 euro per maand was, wordt 199 euro per maand "vanwege uitgebreide features die je toch wilde". Geen onderhandelingsruimte.
-
Een API-versie wordt deprecated. Wat in januari werkte, werkt in juli niet meer. Je code moet aangepast, terwijl je dacht een werkende automatisering te hebben.
-
Een leverancier verandert zijn beleid. Iets wat eerst toegestaan was, bijvoorbeeld het gebruik van OAuth-tokens door derde partijen, wordt verboden. Tools die daarop leunden, breken acuut.
In alle drie gevallen is de uitkomst hetzelfde. De ondernemer staat met een keuze: meebewegen met hogere kosten, of opnieuw beginnen.
Wat doe je eraan? Drie pragmatische lagen
Vrijheid kost werk. Maar het is geen "alles open source draaien op je eigen servers" verhaal. Dat is overdreven en duur. Je hebt drie pragmatische lagen.
Laag 1, Geen vendor-specifieke datalock
Waar slaat jouw AI-leverancier informatie op die jij eigenlijk hoort te bezitten? Conversatiehistorie. Vector embeddings. Custom GPTs of Claude Projects. Fine-tuned modellen.
Als je morgen wilt overstappen, kun je die data dan exporteren in een bruikbaar formaat? Of zit het opgesloten?
Mijn vuistregel: alle waardevolle context blijft op mijn eigen filesystem of in mijn eigen database. Niet in de leverancier's interface. Conversatiegeschiedenis sla ik op als gestructureerde NDJSON receipts, leesbaar door iedere tool, niet eigendom van één leverancier.
Laag 2, Multi-provider waar mogelijk
Voor productiekritisch werk gebruik ik niet één AI-leverancier, maar drie. Claude, OpenAI Codex, Google Gemini. Niet allemaal voor alles, wel ieder voor wat ze het best in kunnen.
In mijn eigen VNX systeem draai ik Claude voor de hoofdtaken, Codex en Gemini als peer reviewers bij iedere code-merge. Drie providers, één dispatch-contract. Als één van hen morgen onbruikbaar wordt, draait de rest door, alleen de kwaliteitsbewaking wordt iets minder streng.
Voor MKB betekent dit meestal niet "draai drie AI's parallel". Het betekent: zorg dat je tooling makkelijk te switchen is. Een goed gestructureerde CLAUDE.md is met een paar wijzigingen ook bruikbaar in Cursor of Codex CLI. Een AGENTS.md werkt op meerdere systemen.
Lock-in zit vaak in de integratie, niet in de tool zelf.
Laag 3, Lokale fallback voor het kritische werk
Niet alles hoeft in de cloud. Voor specifieke MKB-taken, denk aan factuur-extractie, eerste-lijn klantenservice, eenvoudige tekstanalyse, draaien lokale modellen tegenwoordig prima op een Mac mini M4.
Geen abonnement. Geen leverancier. Geen privacyzorgen. En als de cloud morgen down is of je leverancier veranderd, blijft jouw kritische proces draaien.
Dit is geen vervanging van cloud-AI. Het is een vangnet. En voor sommige use cases, gevoelige patiëntdata, juridische documenten, privacy-gevoelige financiële data, is het zelfs de eerste keuze, niet de fallback.
De OpenClaw-les van april 2026
Op 4 april 2026 schreef ik over hoe je Claude Code orchestreert zonder OAuth. De aanleiding was dat Anthropic zijn beleid had aangescherpt en duizenden tools die OAuth-tokens van derden gebruikten, ineens stopten te werken.
VNX werkte gewoon door. Niet omdat ik vooruit wist wat Anthropic zou doen. Wel omdat ik vanaf dag één bewust had gekozen om geen OAuth-tokens vast te houden. VNX spawnt de officiële claude CLI als subprocess. De binary regelt zelf de auth. Mijn systeem draagt geen tokens.
Die keuze leek in januari overdreven voorzichtig. In april bleek het overlevingstrategie.
Niet omdat ik slimmer was, wel omdat ik consistent één principe volgde: vermijd alles dat van één leverancier afhangt voor zijn werking. Als je dat principe consistent toepast, ben je onverwacht bestand tegen leveranciersveranderingen.
Voor MKB: drie acties deze week
Geen filosofie. Drie concrete acties.
Actie 1, Lijst je AI-afhankelijkheden. Welke AI-tools gebruik je? Schrijf op: tool, kostenmodel, wat er stopt als de tool wegvalt, hoe lang het duurt om over te stappen. Veel ondernemers schrikken van wat ze ontdekken, ze hebben kritieke processen op één tool gebouwd zonder back-up.
Actie 2, Test je exit. Voor iedere AI-tool: kun je de waardevolle data exporteren? Probeer het deze week. Als het niet kan, of alleen tegen meerprijs, heb je een lock-in probleem. Dan is óf de tool vervangen, óf de data redundant ergens anders opslaan, jouw volgende project.
Actie 3, Bouw je AI-architectuur op CLI of API, niet op web-interfaces. Een chatbot in een browsertab is geen automatisering. Het is een hulpmiddel. Echte AI-automatisering loopt via CLI's of API's die jij zelf in de hand hebt. Het is precies het verschil tussen een AI-systeem en een AI-tool. Als je niet weet hoe, bekijk AI voor het MKB of begin zelf met simpele Claude Code workflows.
Wat dit met Bevrijdingsdag te maken heeft
Vrijheid op 5 mei is niet abstract, het is concreet, het is verkocht met levens, het is dingen kunnen doen zonder dat een buitenstaander dat verbiedt.
Vrijheid in je AI-strategie is veel kleiner. Maar het principe rijmt: niet afhankelijk zijn van een buitenstaander voor de werking van wat jij hebt opgebouwd.
Dat principe is in 2026 voor het MKB urgenter dan in 2025. AI wordt strategischer. Leveranciers worden machtiger. En de drempel om afhankelijk te raken is lager dan de drempel om je vrij te maken.
Op deze 5 mei stel ik je daarom één vraag: als jouw belangrijkste AI-leverancier morgen iets verandert dat jouw bedrijf raakt, wat is je plan?
Als je dat plan niet hebt, is dit het weekend om eraan te beginnen.
Lees ook: De duurste fout van 2026: AI inzetten zonder bedrijfsproces eronder, vendor lock-in is symptoom; geen proces is de oorzaak.
Wil je sparren over de AI-architectuur voor jouw MKB-bedrijf? Plan een gratis kennismakingsgesprek, geen verkooppraatje, wel een eerlijk gesprek over wat slim is in jouw situatie.
Bronnen
- Anthropic OAuth Policy Update, VNX Blog (april 2026)
- Lokale LLM benchmark Mac Mini M4 24GB
- Multi-Model AI Orchestration in Single Terminal
- VNX Orchestration repo (open source)